Waarom we slapen

Of we nu sporten, thuiswerken (of op kantoor werken), hoge intensiteit is een modus die we vaak prijzen. Hoewel dit op korte termijn indrukwekkende resultaten kan opleveren, is het onmogelijk om zo'n slopend tempo vol te houden zonder herstel. 

Van spierherstel en stofwisseling tot het voorkomen van ziektes en het ondersteunen van ons emotionele welzijn: slaap is voor iedereen essentieel. Dus als jij ook gelooft dat een burn-out de prijs is die je moet betalen voor succes, of je hebt afgevraagd waarom hebben we slaap nodig eigenlijk? Hieronder lees je meer over de verschillende theorieën en voordelen waarmee slaap je mentale, emotionele en fysieke gezondheid enorm kan verbeteren.

Om energie te besparen

Een populaire theorie die mogelijk antwoord geeft op de vraag "waarom slapen we?" de energiebesparingstheorie is. Deze theorie suggereert dat het hoofddoel van slaap oorspronkelijk was om energie te besparen tijdens de avonduren, toen het jagen op voedsel nog moeilijk en inefficiënt was. Dit wordt ook ondersteund door het feit dat onze stofwisseling 's nachts vertraagt. Onderzoek suggereert dat een mens tijdens een gemiddelde nacht slaap (acht uur) een dagelijkse energiebesparing van 35%. 

Voor celherstel en -groei

Sommige wetenschappers geloven ook dat de reden waarom we slaap nodig hebben niet alleen is om uitgerust te zijn, maar om alles te herstellen, van onze spieren tot ons immuunsysteem. De herstel theorie stelt dat slaap noodzakelijk is om onze cellen te herstellen en opnieuw te laten groeien. 

Een onderzoek uit 2009 van Carnegie Mellon University toonde aan dat mensen die zeven uur of minder sliepen drie keer zoveel kans hadden om ziek te worden bij blootstelling aan een gewone verkoudheid dan mensen die acht uur slaap of meer kregen. Slaap kan ook bijdragen aan het ondersteunen van belangrijke processen zoals: 

• Spierherstel
• Eiwitsynthese
• Weefselgroei
• Hormoonafgifte

Om de hersenen gezond te houden

Een ander belangrijk voordeel van slaap is het effect op de hersenen. Een nacht goede slaap is te vergelijken met het indrukken van de "reset"-knop van je hersenen. Gedurende de dag raken de hersenen vervuild door activiteit. Een bijproduct van deze activiteit is een stofje genaamd adenosine. Dit stofje hoopt zich op door alle drukte en zorgt ervoor dat we ons moe voelen. Tijdens de slaap ruimt het lichaam adenosine op om je systeem te resetten, zodat je uitgerust en alert wakker wordt. Onderzoek suggereert dat een nacht verkwikkende slaap draagt ook bij aan het geheugen en helpt overbodige informatie te wissen dat zich anders opstapelt in het zenuwstelsel. Slaap draagt ook bij aan:

• Leren
• Probleemoplossend vermogen
• Creativiteit
• Besluitvorming
• Focus
• Concentratie

Om het emotionele welzijn te ondersteunen

Naast de cognitieve voordelen is emotioneel welzijn een ander antwoord op de vraag: "Waarom hebben mensen slaap nodig?” Experts weten dit omdat de activiteit toeneemt in hersengebieden die bekendstaan om het reguleren van emoties, waaronder de amygdala, die helpt bij het reguleren van onze angstreactie of onze reactie op stressvolle situaties. Met voldoende slaap kunnen we met een helder hoofd op stress reageren. Onderzoek suggereert dat slaap en mentale gezondheid nauw met elkaar verweven zijn. Slaapproblemen kunnen bijvoorbeeld bijdragen aan mentale klachten, maar mentale klachten kunnen ook de slaap beïnvloeden. De behandeling van het een kan het ander positief beïnvloeden.

Om ons immuunsysteem te ondersteunen

Een ander systeem dat afhankelijk is van slaap, is het immuunsysteem. Terwijl we slapen, maken we antistoffen, immuuncellen en eiwitten genaamd cytokines aan, die samen ontstekingen bestrijden en ziekte voorkomen. Onderzoek toont aan dat slaaptekort de immuunrespons remt waardoor we vatbaarder worden voor ziekte. Voldoende slaap, zeker wanneer we ons niet lekker voelen, is dan ook essentieel om ons lichaam de kans te geven zichzelf te versterken.  

Om een gezond gewicht te behouden

Slaap ondersteunt ook hoe we onze eetlust reguleren en een gezond gewicht behouden. Hormonen zoals ghreline en leptine bepalen wat we interpreteren als trek of verzadiging. Als we slapen, daalt ghreline (het hongerhormoon) omdat we minder energie verbruiken. Maar als we te weinig slapen, ontstaat er een disbalans waardoor ghreline stijgt en leptine (het verzadigingshormoon) wordt onderdrukt, wat leidt tot meer hongergevoel. Onderzoek toont aan dat chronisch slaapgebrek gedurende vijf opeenvolgende nachten of meer in verband gebracht met obesitas, het metabool syndroom en diabetes type 2. 

Om je te beschermen tegen insulineresistentie

Nog een hormoon waarvan is aangetoond dat het wordt beïnvloed door slaaptekort, is insuline. Dit is een hormoon dat onze cellen helpt glucose, oftewel suiker, te gebruiken voor energie. Diverse onderzoeken hebben de afgelopen jaren aangetoond dat er een direct verband bestaat tussen slaaptekort en insulineresistentie. 

Insulineresistentie treedt op wanneer cellen, spieren en vet niet reageren op of geen gebruik maken van de suiker of energie die binnenkomt. In één onderzoek werden zeven gezonde jonge mannen en vrouwen gedurende acht dagen en nachten in een slaaplab. Ze sliepen normaal tijdens vier van de nachten, maar tijdens de andere nachten waren ze beperkt tot 4,5 uur slaap. Om de effecten van eetlust of overeten te neutraliseren, werden de maaltijden en calorie-inname van de deelnemers strikt gecontroleerd. 

Bloedtests toonden aan dat de algehele insulinegevoeligheid van de deelnemers 16% lager was dan na nachten met normale slaap. Ze ontdekten dat de gevoeligheid van hun vetcellen voor insuline met 30% daalde, wat vergelijkbaar is met niveaus die doorgaans worden gezien bij mensen met obesitas of diabetes. Om de bevindingen in perspectief te plaatsen: de effecten van slechts vier dagen slaaptekort op insulineresistentie zijn vergelijkbaar met iemand die metabolisch 10 tot 20 jaar ouder wordt (!). We hebben niet alleen slaap nodig, maar onze vetcellen hebben specifiek slaap nodig, en als ze die niet genoeg krijgen, worden ze metabolisch suf.

Om ons hart gezond te houden

Het antwoord op de vraag: "Waarom hebben we slaap nodig?" is een simpel maar uitgebreid antwoord. Simpel, omdat slaap duidelijk invloed heeft op alles wat we doen, maar uitgebreid omdat de fysieke, mentale en emotionele effecten zowel op korte als lange termijn verstrekkend zijn. 

Velen van ons kennen dat sloom, "vies" gevoel van slecht slapen wanneer we niet de zeven uur krijgen die worden aanbevolen door de Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Maar structureel slaaptekort wordt in verband gebracht met een aantal ernstigere aandoeningen, die verder gaan dan je gewoon een beetje minder fit voelen. Langdurig slaaptekort wordt gelinkt aan hoge bloeddruk, ontstekingen, verhoogde cortisolspiegels, gewichtstoename en insulineresistentie. Na verloop van tijd stapelen deze effecten zich op en verhogen ze het risico op hartziekten. Slaap kan ons hart dus daadwerkelijk beschermen, en het verbeteren van onze slaaphygiëne kan een proactieve stap zijn richting een goede gezondheid, zowel op korte als lange termijn.