Van onzinnig gemompel tot gesprekken die zo een podcast in zouden kunnen: er is nog veel dat we niet weten over slaappraten. Als een partner of misschien zelfs een buurman in het vliegtuig heeft verklapt dat je het doet, vraag je je misschien af: waarom praat ik in mijn slaap? In dit artikel zetten we op een rij wat onderzoek ons wél heeft geleerd, zodat je beter begrijpt wanneer het om een onschuldige gewoonte gaat en wanneer het iets serieuzers kan betekenen. Dit zijn de signalen om op te letten en wat je kunt doen aan slaappraten.

Komt slaappraten vaak voor?

Experts hebben ontdekt dat tot 70% van de mensen ooit in hun leven wel eens episodes van slaappraten heeft meegemaakt. Wat we weten, is dat ongeveer de helft van de kinderen tussen de 3 en 13 jaar op een gegeven moment in hun slaap praat, en dat het jongens en meisjes even vaak treft. Toch komt het niet altijd even regelmatig voor: zelfs mensen die vaak in hun slaap praten, moeten minstens vier nachten worden opgenomen om één enkele episode van slaappraten vast te leggen.

Wat veroorzaakt slaappraten?

Experts weten niet precies waarom mensen in hun slaap praten, maar er zijn aanwijzingen dat het met genetica te maken heeft. In een onderzoek onder tweelingen uit 1990 ontdekten onderzoekers dat slaappraten vaker samen voorkwam met slaapwandelen, tandenknarsen en nachtmerries, zowel bij kinderen als volwassenen. Er lijkt ook een verband te zijn tussen slaappraten en bepaalde psychische aandoeningen, met name posttraumatische stressstoornis (PTSS).
Een ander onderzoek naar waarom mensen in hun slaap praten zag dat slaappraten vaker voorkwam bij kinderen die stressvolle gebeurtenissen hadden meegemaakt of symptomen hadden van angst, depressie of gedragsstoornissen. Sommige experts denken dat het te maken kan hebben met dromen en de manier waarop de hersenen tijdens de slaap herinneringen opslaan. Soms hangt slaappraten samen met slaapstoornissen zoals slaapwandelen, nachtangst, REM-slaapgedragsstoornis en aandoeningen waardoor mensen verward wakker worden.

REM-slaapgedragsstoornis

REM-slaapgedragsstoornis (RBD) treedt op wanneer het lichaam niet de tijdelijke verlamming doormaakt die normaal gesproken tijdens de REM-slaap (rapid eye movement) optreedt om je lichaam veilig te houden terwijl je droomt. RBD kan tijdens de REM-slaapcyclus ongebruikelijk gedrag veroorzaken, zoals praten, lopen, bewegen, fluiten of roepen in je slaap. In dit geval is slaappraten wél reden tot zorg, omdat de gebruikelijke verlamming ontbreekt.

RBD komt vaak voor bij mensen met neurologische aandoeningen zoals de ziekte van Parkinson en dementie. In een kleinschalig onderzoek onder vier patiënten met de ziekte van Parkinson zorgde CBD voor minder symptomen van REM-slaapgedragsstoornis: van 2 tot 7 verstoringen per week naar 0 tot 1 per week.

Wat zijn de symptomen van slaappraten?

Het belangrijkste symptoom van slaappraten is dat je tijdens je slaap praat zonder je daarvan bewust te zijn. Dit kan gaan om losse woorden, korte zinnen of complexe zinnen. Meestal hebben mensen die in hun slaap praten het niet over echte gebeurtenissen of herinneringen, maar het kan luid, helder en goed te verstaan klinken, of juist zacht en onsamenhangend. Mensen die last hebben van nachtangst zeggen soms dingen die angst of onrust weerspiegelen. Slaapexperts beschouwen slaappraten over het algemeen als onschuldig en raden meestal geen behandeling aan, tenzij er ook andere bewegingen bij het slaappraten optreden.

Moet ik hulp zoeken voor slaappraten?

Voor de meeste mensen is slaappraten onschuldig, maar het kan wel storend zijn. Als je merkt dat het je kwaliteit van leven beïnvloedt, praat dan met je huisarts, zeker als je ook andere symptomen ervaart, zoals:

• Slaperigheid overdag
• Luid snurken
• Slaapapneu
• Ongebruikelijke bewegingen 's nachts
• Slaappraten dat pas op latere leeftijd begint
• Episodes van verwardheid 's nachts
• Recente koorts of ziekte

Wat kan ik doen om te stoppen met slaappraten?

Elke situatie is anders, en omdat er nog weinig bewijs is, is het lastig om precies te weten hoe je kunt stoppen met slaappraten. In de zeldzame gevallen waarin behandeling wordt toegepast, kijken artsen eerst naar mogelijke oorzaken, zoals bijwerkingen van medicatie of andere medische aandoeningen. De beste aanpak is het verbeteren van je slaappatroon. Dat doe je door te zorgen voor een goede slaaphygiëne, wat betekent dat je op een tijdstip naar bed gaat waarop je genoeg tijd hebt om al je slaapfasen te doorlopen. Het wordt ook aangeraden om elke dag op hetzelfde tijdstip naar bed te gaan en op te staan. Daarnaast helpt het om een rustige, comfortabele en ontspannen slaapomgeving te creëren.

Houd een vast slaapschema aan

Een vast waak- en slaapritme helpt je om aan een nieuw slaapschema te wennen. Kies elke dag hetzelfde tijdstip om naar bed te gaan en houd je daaraan, ook in het weekend. Als je binnen 20 minuten van dit gekozen tijdstip blijft, leer je je lichaam en geest om tot rust te komen en wakker te worden. Een andere manier om de overgang makkelijker te maken, is met de Loftie Wekker, een tweefasenwekker die het natuurlijke ontwaakproces van je lichaam nabootst en je geleidelijk wakker maakt. Lukt het nog steeds niet om op tijd naar bed te gaan? Probeer je bedtijd elke avond met 15 of 30 minuten te vervroegen, zodat je uitgerust bent zonder te liggen woelen.

Vermijd stimulerende middelen vlak voor het slapengaan

Het is verleidelijk om naar middelen als alcohol, cafeïne en tabak te grijpen als je moeite hebt met slapen of wakker blijven, maar deze kunnen juist het tegenovergestelde effect hebben. Zelfs een matige hoeveelheid alcohol kan je REM-slaapcyclus vertragen en verkorten. Afhankelijk van de hoeveelheid en het tijdstip kan cafeïne leiden tot slaaptekort doordat het de hoeveelheid diepe slaap en REM-slaap vermindert en het aantal keren dat je 's nachts wakker wordt, verhoogt. Als je moeite hebt met slapen of in je slaap praat, is het het beste om alcohol, cafeïne en tabak te vermijden.

Maak van je slaapkamer een slaaptoevlucht

Creëer een gezellige oase die al je zintuigen aanspreekt, zodat je je ontspannen voelt. Houd het simpel met comfortabel beddengoed en gedimd licht. Extra's zoals een verzwaringsdeken en een koele kamertemperatuur van ongeveer 18 graden Celsius kunnen ook helpen. Dit soort verkoelend effect helpt je lichaam op natuurlijke wijze melatonine aan te maken, waardoor je sneller in slaap valt. Als je in een stad woont of veel omgevingslawaai hebt, probeer dat dan te maskeren met een rustgevende geluidsmachine. De Loftie Wekker heeft verschillende rustgevende instellingen met geluiden, ademhalingsoefeningen en meditaties die je hierbij ondersteunen.

Automatiseer je lichtblootstelling

Onderzoek toont aan dat licht een van de grootste verstoorders van slaap is vanwege het effect op melatonine. Donkere kamers 's nachts stimuleren de aanmaak van melatonine, waardoor je je van nature slaperig voelt. Het is het beste om in je slaapkamer een lamp te hebben die je natuurlijke slaap-waakritme ondersteunt, zoals de Loftie Lamp. Deze wordt 's ochtends geleidelijk feller en dimt 's avonds langzaam, om je lichaam te laten weten dat het tijd is om naar bed te gaan.