Slaap is geen contactsport. Maar voor sommigen van ons vertellen onze tanden een ander verhaal. Waarom knarsen mensen 's nachts met hun tanden? We besteden veel tijd aan hoe je de meest rustgevende nachtrust kunt creëren, maar iedereen die worstelt met tandenknarsen (ook bekend als bruxisme) weet dat ontspanning makkelijker gezegd is dan gedaan. We duiken in de oorzaken van nachtelijk tandenknarsen, de gevolgen op lange termijn en de mogelijke behandelingen.

Signalen van tandenknarsen

Slaapbruxisme is een slaapgerelateerde bewegingsstoornis. Het uit zich als tandenklemmen of -knarsen tijdens de nacht en wordt in verband gebracht met andere slaapstoornissen zoals snurken en slaapapneu.
De signalen en symptomen lijken misschien voor de hand liggend, maar als je 's nachts met je tanden knarst, merk je dat waarschijnlijk pas als je last krijgt van hoofdpijn en een gespannen kaak. Dit zijn enkele veelvoorkomende signalen en symptomen om op te letten:

• Tandenknarsen dat luid genoeg is om jou of je partner wakker te maken
• Pijn die aanvoelt als oorpijn
• Doffe hoofdpijn bij de slapen
• Afgevlakte, gebarsten, afgebroken of losse tanden
• Versleten glazuur of tandvlees
• Tandpijn of gevoelige tanden
• Gespannen of vastzittende kaak
• Beschadigingen door op de binnenkant van je wang te kauwen

Wat veroorzaakt tandenknarsen?

De exacte oorzaken van bruxisme zijn niet volledig bekend, maar er zijn verschillende factoren die kunnen verklaren waarom je 's nachts met je tanden knarst:

• Verhoogde stress, angst, frustratie en boosheid, vooral bij agressieve, competitieve of perfectionistische persoonlijkheden
• Verhoogde consumptie van cafeïne, alcohol, recreatieve drugs, tabak of antidepressiva
• Slaapapneu, een ernstige slaapstoornis die zorgt voor onderbroken ademhaling gedurende de nacht
• Scheve tanden of een ongelijke beet kunnen tandenknarsen tijdens de slaap veroorzaken
• Een combinatie van fysieke, psychologische en genetische factoren

Stress

Angst en stress hebben een interessante samenhang met slaap, omdat ze vaak met elkaar verweven zijn. Experts ontdekten dat angst onze slaap kan beïnvloeden en slechte slaap angst kan veroorzaken. Dit komt doordat er een zenuw loopt van onze kaakspieren naar het deel van onze hersenen dat de vecht-of-vluchtreactie aanstuurt, die actief wordt zodra we stress ervaren. Onderzoek toont aan dat verhoogde angst, stress, maar ook boosheid en frustratie kunnen leiden tot meer tandenknarsen 's nachts.

Leeftijd

Exacte cijfers zijn moeilijk te vinden, omdat nachtelijk tandenknarsen plaatsvindt terwijl we slapen, wat de diagnose lastiger maakt. Onderzoek toont echter aan dat nachtelijk tandenknarsen vaker voorkomt bij kinderen, tieners en jongvolwassenen dan bij mensen van middelbare leeftijd of ouder. De mate waarin we in onze slaap met onze tanden knarsen, lijkt geleidelijk af te nemen naarmate we ouder worden.

Persoonlijkheidstype

Onderzoek toont aan dat bepaalde persoonlijkheidstypes, met name mensen die wat agressiever, competitiever of hyperactiever zijn, mogelijk een verhoogd risico lopen op bruxisme. Uit een onderzoek onder 500 volwassenen bleek dat mensen die zelf aangaven te knarsen, vaker persoonlijkheidskenmerken hadden die werden omschreven als extravert en neurotisch.

Familiegeschiedenis

Slaapbruxisme lijkt ook erfelijk te zijn. Als een van je ouders 's nachts met de tanden knarst, of als je dit zelf doet, is de kans groot dat een ander familielid dit ook doet.

Andere aandoeningen

Bruxisme of tandenknarsen wordt ook in verband gebracht met mentale en medische aandoeningen zoals de ziekte van Parkinson, dementie, gastro-oesofageale reflux (GERD), epilepsie, nachtmerries, slaapgerelateerde aandoeningen zoals slaapapneu, en attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD).

Is tandenknarsen een probleem?

Als het onbehandeld blijft, kan de schade door nachtelijk tandenknarsen leiden tot ernstigere problemen. Volgens de Cleveland Clinic kan de kaak tot wel 250 pond aan kracht opwekken(!!). Chronisch tandenknarsen slijt het glazuur, wat leidt tot gevoeligheid, afbrokkeling (of zelfs breuken!), verkleuring en een verhoogde kans op tandbederf. Het kan ook kaakpijn en temporomandibulaire disfunctie (TMD) veroorzaken, waarbij de temporomandibulaire gewrichten (TMJ's) een klikkend geluid maken wanneer je je mond opent en sluit. En alsof dat nog niet genoeg reden is om nachtelijk tandenknarsen serieus te nemen: het kan zelfs de vorm van je gezicht veranderen door spieropbouw en spanning rond de kaak.

Hoe kan ik stoppen met tandenknarsen?

Nu je weet hoe ernstig het kan zijn, is het tijd om te kijken hoe je kunt stoppen met tandenknarsen tijdens je slaap. De eerste stap is om met je tandarts of huisarts te praten over je klachten. Zij kunnen een slaaponderzoek voorstellen om je slaapgewoontes vast te leggen zodat de juiste diagnose gesteld kan worden, of dat nu een slaapstoornis of stress is. Een tandarts kan je een beschermende beugel aanmeten om 's nachts te dragen, zodat je tanden niet meer knarsen. Stressbegeleiding, therapie, fysiotherapie of een recept voor spierontspanners behoren tot de mogelijke opties. Ondertussen kun je ook thuis dingen proberen, zoals het creëren van een rustgevende slaapomgeving, het toevoegen van rustgevende geluiden of een nachtlampje met de Loftie Lamp, en het oefenen van spierontspanning in je nek en kaak. Het is ook verstandig om mogelijke boosdoeners zoals cafeïne, frisdrank, suiker, koffie, alcohol en kauwgom te verminderen of te vermijden.

Rustgevende slaap en gezonde dagen

Slaapbruxisme kan lastig te behandelen zijn, omdat de meeste mensen zich er niet van bewust zijn dat ze het doen. Het beste wat je kunt doen, is letten op de symptomen en hulp zoeken bij je zorgverlener om manieren te vinden om de gevolgen te verlichten en te voorkomen dat je blijft knarsen.